Evde Yapabileceğiniz 6 Basit Astronomi Deneyi

Bilime ilgi duyuyorsanız ya da etrafınızda bilimle ilgilenen birileri varsa hanenizde epey kolay astronomi çalışmaları yapabilirsiniz. Bu çalışmaları yapmak için gündelik hayatta kullandığınız eşyalar ve gereçler ehliyetli olacaktır.

Güneş tutulmalarını görebilmemizin nedeni nedir? Ay yüzeyindeki kraterler nasıl oluşur? Neden mevsimler var? Bu tıp sorular sık sık sorulur. Cevaplamasıysa her devir o kadar olağan olmayabilir.

Astronomiyi ve ilmî fenomenleri açıklamak aslında çok kolay olabilir. Kâfi ki sahih deneyi yapın. Hanede yapabileceğiniz, her gün kullandığınız gereçlerle hazırlanabilen 6 farklı astronomi deneyini anlatıyoruz.

1. Krater deneyi:

Bu deneyde Ay yüzeyindeki kraterlerin nasıl oluştuğunu gösterebilirsiniz. Ay yüzeyi; geniş ovalar ve kraterlerle doludur. Bu yapıların oluşumuysa nispeten ilgi alımlı bir bahistir.

Gerekenler: 

  • Leğen
  • Un
  • Kakao
  • Çeşitli boyutlarda misketler

Bu deney, bize Ay yüzeyinde milyonlarca yıl içerisinde neler olduğunu kısaca gösterme açısından yararlı bir çalışma olacak. İlk olarak leğeni ya da seçtiğimiz gayrı bir kabı 3 cm yüksekliğinde un ile dolduruyoruz. Akabinde üstüne kakao serpiyoruz. Kakaoyu eklemedeki maksat, kraterlerin zahir olmasını sağlamak. Daha sonra da çeşitli boyutlardaki misketlerimizi farklı süratlerde bu yığına atıyoruz. Sonuçta irili ufaklı bir güruh kraterle karşılaşacaksınız.

2. Ay ve Güneş’in çapını ölçmek:

Güneş ile aramızda 150 milyon kilometre aralık bulunuyor gelgelelim bu durum, konutumuzun balkonunda otururken Güneş’in boyutlarını hesaplamamıza bir beis oluşum etmiyor. Bu deney için de çok yalın materyaller kullanıyoruz.

Gerekenler:

  • Ayakkabı kutusu
  • Alüminyum folyo
  • Bant
  • Beyaz kağıt
  • Cetvel
  • İğne

Öncelikle ayakkabı kutusunun kısa olan yan yüzeylerinden birine 2×2 cm boyutunda bir delik açıyoruz. Daha sonra bu açıklığı alüminyum folyo ile kapatıp folyoyu da bantla tutturuyoruz. Kutunun başka yüzeyin iç tarafına da beyaz kağıt koyuyoruz. Daha sonra da kutunun ön tarafını yıldızımıza gerçek çeviriyoruz. Kağıtta ortaya çıkan Güneş manzarasını cetvelle ölçerek sürecin birinci kısmını tamamlıyoruz.

Güneş’in çapı = Manzara uzunluğu / Kutunun uzunluğu x 149.600.000 kilometredir. Ay için de tıpkı metot kullanılabilir. O vakit tek yapmanız gereken çarptığınız sayıyı 384.000 kilometre yapmak.

3. Dönme hareketinin gezegen biçimine tesiri:

Gezegenlerin hiçbiri, bizimki de dâhil olmak üzere kusursuz küre haline sahip değildir. Kutuplardan basık, ekvatordan şişik bu biçime geoit ismi verilir. Bu biçimin ortaya çıkmasının ardındaki sebep ise gezegenlerin dönme hareketidir. Bu durumu bir deneyle gösterebiliriz.

Gerekenler:

  • Karton
  • Yapıştırıcı
  • Çubuk
  • Cetvel
  • Makas
  • Gönye

Çubuğun 2 ucuna takmak üzere 2 tane 4 cm çapa sahip daireyle bir de ortaya takacak 1 adet 3 cm çapında daire kesiyoruz. Uçlara takacağımız 2 kesime açacağımız delikler küçük olurken ortadaki kesime daha geniş bir delik açıyoruz. Böylelikle modüller çubuğun üzerinde hareket edebiliyor. Akabinde da iki parçayı 8 adet karton şeritle birleştiriyoruz. Çubuğu daha süratli çevirdikçe ‘gezegenimiz’ de ona nazaran basık hâle gelip şişkinleşecektir. Ara disk ise daima çubuğu ortalama eğiliminde olacaktır.

4. Güneş sisteminin boyutlarını ölçmek:

Güneş Sistemi, nispeten büyük olsa da onun da boyutlarını odamızda ölçebilmemiz mümkün. Bu deneyle gezegenleri ve aralarındaki farkı daha kolay açıklayabiliriz.

Gerekenler:

  • 1 rulo tuvalet kağıdı
  • Gönye
  • Karton

Öncelikle bu modelde Dünya’nın çapı 1 cm olacak. Güneş’i sisteme dâhil etmiyoruz çünkü kendisinin ölçekli modelinin çapı 2,2 m olacak. Gezegenler arasındaki arayı ise tuvalet kağıdı ile göstereceğiz. Tuvalet kağıdı ise umum olarak eşit boyutlu yapraklarıyla arayı gösterecek.

Tuvalet kağıdımız ölçeğimizle uymuyor çünkü o denli olsa Neptün için bize 7 km tuvalet kağıdı gerekirdi. Ölçek için gerekenleri ise şuradaki tabloda bulabilirsiniz.

5. Mevsim deneyi:

Yerküre üzerinde 4 farklı mevsim yaşanıyor. Bu mevsimlerin oluşmasının nedeniyse eksenin eğik olması. Yapacağımız deney ise epey yalın.

Gerekenler:

  • Lamba
  • Portakal
  • Çubuk

Lambayı Güneş olarak görüyoruz. Portakal ise Dünya’yı temsil ediyor. Portakala eksen olarak bir çubuk takıyor ve çubuğu hafifçe eğiyoruz. İdeali, Yerküre üzere 23,5 kademe eğim vermektir.

Gezegenimizi ışığın etrafında döndürdükçe ışık alan kısımlar değişiyor. Teknik olarak Güneş etrafındaki döngü de bu türlü gerçekleşiyor. Ahir da mevsimler ortaya çıkıyor.

6. Tutulmalar neden olur?

Bu deneyde de tutulmaların nasıl gerçekleştiğini uygulamalı olarak görme talihi elde ediyoruz. Bu yalın deney, temel fizik ve matematiğe dayanıyor.

Gerekenler:

  • Tenis topu
  • Büyük top
  • Lamba

Lambanın tek bir istikamete ışık vermesi epeyce kıymetli. Topları birebir hizaya yerleştiriyoruz. Küçük olan top Ay’ı temsil edecek. Daha büyük olan top ise gezegenimizi gösteriyor. Ay, Dünya’nın önünde ise büyük top üzerindeki gölge kısım, Güneş tutulmasını gösteriyor. Küçük top büyüğünün gölgesinde kaldığındaysa Ay tutulması gerçekleşiyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

SEO Backlink